Hodowla

Księga pochodzenia koni rasy huculskiej

 

I. Uwaga wstępna

Reguły i wy­tycz­ne dla or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych Unii Europejskiej zgod­nie z de­cy­zją Komisji Europejskiej 92/​353/​EWG z 11 czerw­ca 1992, w któ­rej za­war­te zo­sta­ły kry­te­ria uzna­nia czy le­ga­li­za­cji or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych i związ­ków ho­dow­ców, któ­re za­kła­da­ją księ­gi stad­ne dla uzna­nych ko­nio­wa­tych ra­sy hu­cul­skiej.

II. Wprowadzenie

  1. „Polski Związek Hodowców Koni” – Warszawa zo­stał uzna­ny za or­ga­ni­za­cję ho­dow­la­ną, któ­ra pro­wa­dzi Księgę Pochodzenia Koni Rasy Huculskiej, zgod­nie z wy­żej po­da­ną de­cy­zją Unii Europejskiej.
  2. Prowadzenie Księgi Pochodzenia Koni Rasy Huculskiej na­stę­pu­je za zgo­dą or­ga­ni­za­cji cen­tral­nej „Hucul International Federation” (HIF) i na po­le­ce­nie Dyrekcji Generalnej, wy­dzia­łu do spraw Ochrony Konsumenta i Hodowli Zwierząt Komisji Europejskiej.

III. Cele

Księga Pochodzenia Koni Rasy Huculskiej jest pro­wa­dzo­na przy ści­słej współ­pra­cy z „Hucul International Federation” (HIF) i dą­ży do re­ali­za­cji na­stę­pu­ją­cych ce­lów:

  1. Zachowanie ra­sy
  2. Zachowanie pier­wot­nych cech, ta­kich jak: od­por­ność, nie­wy­bred­ność, ła­god­ność, po­jęt­ność i wy­trwa­łość
  3. Zachowanie róż­no­rod­nych moż­li­wo­ści użyt­ko­wa­nia
  4. Zgodność pra­cy ho­dow­la­nej w ska­li eu­ro­pej­skiej

IV. Wytyczne

„Polski Związek Hodowców Koni” usta­no­wił za zgo­dą HIF zgod­nie z punk­tem 3b za­łącz­ni­ka do de­cy­zji 92/​353/​EWG na­stę­pu­ją­ce wy­tycz­ne:

1. Zapis pochodzenia /​ Kryteria wpisu do księgi

A. Nazwa konia

  1. Nazwanie ko­nia na­stę­pu­je we­dług tra­dy­cji kra­jów, w któ­rych on jest ho­do­wa­ny. Zasady te na­le­ży umie­ścić w księ­dze stad­nej.
  2. Nazwę ko­nia na­le­ży usta­lić przy do­ko­ny­wa­niu wpi­su źre­biąt.
  3. Nazwa ko­nia jest waż­nym ele­men­tem przy je­go iden­ty­fi­ka­cji i zgod­nie z wy­tycz­ny­mi Unii Europejskiej 90/​427/​EWG nie moż­na jej zmie­nić.
  4. Celowe wy­da­je się po­da­wa­nie ewen­tu­al­ne­go dru­gie­go imie­nia. Należy po­da­wać je za na­zwą ko­nia, w na­wia­sie.
  5. Dla roz­róż­nie­nia ko­ni o tej sa­mej na­zwie po­win­no się po­da­wać ich na­zwy stad­ni­no­we. Jest to z ko­rzy­ścią dla ho­dow­cy.
  6. Podawanie nazw stad­ni­no­wych na­le­ży do uzna­nych Organizacji Hodowlanych we­dług wy­tycz­nych, któ­re unie­moż­li­wia­ją ich wie­lo­krot­ne wy­ko­rzy­sta­nie.
  7. Przy ozna­ko­wa­niu elek­tro­nicz­nym ko­nia kod mi­kro­chi­pu nie mo­że za­stę­po­wać na­zwy ko­nia.

B. Dane dotyczące urodzenia konia

  1. da­ta uro­dze­nia
  2. miej­sce uro­dze­nia
  3. pań­stwo
  4. ho­dow­ca
  5. płeć
  6. okre­śle­nie ma­ści

C. Graficzny i słowny opis konia zgodnie z decyzją 90/​427/​EWG

Następujące ce­chy iden­ty­fi­ka­cyj­ne na­le­ży za­zna­czyć przy ozna­ko­wa­niu ko­nia, czy to przez wy­pa­la­nie nu­me­ru, czy też przez uży­cie mi­kro­chi­pów, po­nie­waż jak wie­my z do­świad­cze­nia u ko­ni ży­ją­cych na wol­no­ści sierść jest tak gę­sta, że pa­le­nia nie za­wsze da­ją się od­czy­tać a elek­tro­nicz­ne chi­py mo­gą znik­nąć al­bo zo­stać ce­lo­wo zli­kwi­do­wa­ne bądź zmie­nio­ne:

  1. od­mia­ny (kształt i wiel­kość)
  2. wy­raź­ne wi­cher­ki oraz spo­je­nia wi­cher­ko­wi na gło­wie (czo­le), kło­da, koń­czy­ny
  3. umasz­cze­nie tu­ło­wia, grzy­wy, nóg i ko­pyt
  4. prę­ga grzbie­to­wa, oze­bro­wa­nie
  5. zna­ki szcze­gól­ne, np. bli­zny

D. Miary

Mierzenie ko­nia słu­ży nie tyl­ko iden­ty­fi­ka­cji, ale rów­nież da­je in­for­ma­cje o bu­do­wie (kształ­cie), sta­nie roz­wo­ju, moż­li­wo­ści użyt­ko­wa­nia, względ­ne­go ob­cią­że­nia zwie­rząt. O tym ostat­nim in­for­mu­je nas ob­wód sta­wu nad­garst­ko­we­go. Następujące mia­ry po­win­ny do­ty­czyć osob­ni­ków do­ro­słych:

  1. mia­ra la­sko­wa: kłąb, grzbiet, zad i ewen­tu­al­nie dłu­gość ko­nia do zwe­ry­fi­ko­wa­nia syl­wet­ki
  2. mia­ra ta­śmo­wa: ob­wód klat­ki pier­sio­wej, nad­pę­cia i sta­wu nad­garst­ko­we­go.

E. Oznakowanie /​ Palenia /​ Mikrochipy

  1. Oznakowanie ko­nio­wa­tych wraz z gra­ficz­nym i słow­nym opi­sem słu­ży do ich iden­ty­fi­ka­cji.
  2. Zasady ozna­ko­wa­nia przez uzna­ne or­ga­ni­za­cje ho­dow­la­ne mu­szą zga­dzać się z ho­dow­la­ny­mi nor­ma­mi praw­ny­mi da­ne­go kra­ju i od­po­wia­dać prze­pi­som do­ty­czą­cym ochro­ny zwie­rząt.
  3. Palenia uzna­nych or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych mu­szą dać się jed­no­znacz­nie przy­po­rząd­ko­wać, to zna­czy mu­szą się wy­raź­nie róż­nić od pa­leń in­nych or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych.
  4. Forma i po­ło­że­nie pa­leń jak rów­nież uży­wa­ne li­te­ry i licz­by na­le­ży przed­sta­wić gra­ficz­nie i słow­nie.
  5. Przy ozna­ko­wa­niu elek­tro­nicz­nym nie na­le­ży po­prze­stać na sa­mym ko­do­wa­niu, ale na­le­ży pro­wa­dzić tez re­jestr uży­wa­nych chi­pów.

F. Sprawdzenie pochodzenia

Od ro­ku 2002 mu­szą być przed­kła­da­ne wy­ni­ki ana­li­zy grup krwi oraz wy­ni­ki ana­li­zy DNA w ce­lu za­bez­pie­cze­nia czy też spraw­dze­nia po­cho­dze­nia. Składa się je wraz z proś­bą o przy­zna­nie li­cen­cji czy też wpi­sa­nie do księ­gi stad­nej.

G. Pochodzenie /​ Pokolenia wstecz

  1. Przyjęcie ja­ko ko­nia ho­dow­la­ne­go tej ra­sy mo­że na­stą­pić tyl­ko wte­dy, je­że­li jest udo­ku­men­to­wa­nych co naj­mniej 5 po­ko­leń wstecz ze stro­ny oj­ca i mat­ki.
  2. Poświadczenie po­cho­dze­nia (po­twier­dze­nie po­cho­dze­nia) mu­si za­wie­rać 5 po­ko­leń wstecz.
  3. Całkowitą do­ku­men­ta­cję przod­ków na­le­ży do­ko­nać dro­gą elek­tro­nicz­ną.
  4. Potomstwa mie­szań­ców nie mo­gą być uzna­ne ja­ko zwie­rzę­ta ho­dow­la­ne, po­nie­waż przez wie­ki uży­wa­ne by­ły do dal­szej ho­dow­li tyl­ko ko­nie uzna­ne, utrzy­ma­ne w czy­sto­ści ra­sy.
  5. Żeby wpi­sać po­cho­dze­nie do pasz­por­tu ko­nio­wa­tych wy­star­czy po­da­nie dwóch po­ko­leń wstecz, je­że­li na­wet zo­sta­nie wy­sta­wio­ne jed­no po­świad­cze­nie po­cho­dze­nia. Numery pasz­por­tów ko­nio­wa­tych na­le­ży re­je­stro­wać po­da­jąc ko­lej­ny nu­mer wraz z po­świad­cze­niem o prze­zna­cze­niu ko­nia (do ubo­ju /​ nie do ubo­ju).

H. Dalsze treści zawarte we wpisie pochodzenia

  1. Nazwa uzna­nej or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nej, czy też uzna­ne­go związ­ku ho­dow­ców tej ra­sy.
  2. Nazwisko i pod­pis oso­by upraw­nio­nej do pod­pi­su, jak rów­nież miej­sco­wość i da­ta wy­sta­wie­nia.
  3. Data przy­ję­cia czy też wpi­su, jak rów­nież da­ta i przy­czy­na zej­ścia śmier­tel­ne­go.
  4. Jest roz­dzia­łem księ­gi stad­nej, w za­leż­no­ści od jej po­dzia­łu. Ponadto ewen­tu­al­nie roz­dział do­ty­czą­cy war­to­ści ho­dow­la­nej.
  5. Numer wpi­su czy też nu­mer księ­gi ho­dow­la­nej, nu­mer pasz­por­tu ko­nio­wa­tych i ewen­tu­al­nie nu­mer mi­kro­chi­pu.

2. Opis rasy

a. Opis historyczny

O ra­sie ko­ni hu­cul­skich mó­wi się już w li­te­ra­tu­rze fa­cho­wej, wy­da­nej w ro­ku 1613. Hodowla znaj­do­wa­ła się wte­dy w rę­kach pry­wat­nych i nie by­ło wie­le do­ku­men­ta­cji na te­mat po­cho­dze­nia. Dopiero od ro­ku 1856, po za­ło­że­niu pierw­szej stad­ni­ny pań­stwo­wej w Łuczynie, w dzi­siej­szej Rumunii, wpi­sy­wa­ne są re­gu­lar­nie kry­cia.

b. Cechy i użytkowość

Szczególne za­le­ty hu­cu­łów, ta­kie jak: od­por­ność, nie­wy­bred­ność, wy­trwa­łość, ła­god­ność, po­jęt­ność i pew­ne cho­dy przy­czy­ni­ły się do te­go, że za­czę­to ich wszech­stron­nie uży­wać. Hucuł słu­żył lu­dziom ja­ko wy­trwa­ły koń ro­bo­czy w go­spo­dar­stwach rol­nych, szcze­gól­nie w te­re­nach gór­skich. Ponieważ był nie­za­wod­ny, uży­wa­no go czę­sto w trans­por­cie.

Szczególne ce­chy hu­cu­łów i róż­no­rod­ność ich użyt­ko­wa­nia stwo­rzy­ły ide­al­ne­go na wa­run­ki gór­skie ma­łe­go ko­nia, któ­ry przez okrą­gły rok nie wy­ma­gał cho­wu sta­jen­ne­go. Również woj­sko za­in­te­re­so­wa­ło się tym ko­niem. Zaczęto wy­ko­rzy­sty­wać go ja­ko wierz­chow­ca, ko­nia po­cią­go­we­go czy jucz­ne­go.

c. Obszar pochodzenia

Obszarem po­cho­dze­nia jest Huculszczyzna, któ­ra do ro­ku 1918 na­le­ża­ła do Monarchii Austro-​Węgierskiej, a któ­ra roz­cią­ga się przez Wschodnie Karpaty. Po Pierwszej Wojnie Światowej te­ren ten zo­stał po­dzie­lo­ny po­mię­dzy Polskę, Słowację i Czechy. Po ro­ku 1945 część by­łej Huculszczyzny przy­pa­dła na­wet Ukrainie, któ­ra swe­go cza­su na­le­ża­ła do Związku Radzieckiego.

d. Państwa hodujące hucuły

Obecnie ho­dow­lą ko­ni ra­sy hu­cul­skiej zaj­mu­ją się róż­ne stad­ni­ny pań­stwo­we i uzna­ne Związki Hodowlane w Polsce, Rumunii, na Słowacji, w Czechach, na Węgrzech i w Austrii.

e. Użytkowanie

Również w dzi­siej­szych cza­sach ho­du­je się ko­nie hu­cul­skie do wy­ko­ny­wa­nia róż­nych prac zwią­za­nych z rol­nic­twem czy też wy­ko­rzy­stu­je się je ja­ko ko­nie jucz­ne ze wzglę­du na ich pew­ne cho­dy. Jest to wszech­stron­ny koń wierz­cho­wy, uży­wa­ny rów­nież w za­przę­gu. Cieszy się co­raz więk­szą po­pu­lar­no­ścią. Dlatego za­do­mo­wił się już ja­ko wierz­cho­wiec w Niemczech, Holandii, Wielkiej Brytanii i Finlandii.

f. Wygląd zewnętrzny /​ cechy typowe dla tej rasy

Chociaż pier­wot­nie moż­na by­ło wy­róż­nić trzy pod­sta­wo­we ty­py ko­nia hu­cul­skie­go, za­cho­dzi, mi­mo pew­nych róż­nic, du­że po­do­bień­stwo w wy­glą­dzie ze­wnętrz­nym i bu­do­wie:

  1. ma ma­syw­ną, har­mo­nij­ną bu­do­wę cia­ła, głę­bo­ką klat­kę pier­sio­wą, do­brze wy­skle­pio­ne że­bra. Obwód klat­ki pier­sio­wej wy­no­si prze­cięt­nie oko­ło 170 cm, to jest przy­naj­mniej o 25 cm wię­cej niż wy­no­si wy­so­kość w kłę­bie
  2. ma gę­stą grzy­wę, szy­ja jest do­brze osa­dzo­na i sil­na, ale zbyt krót­ka
  3. wy­raź­nie za­zna­czo­na, har­mo­nij­na li­nia grzbie­tu, a pro­sto­kąt­na syl­wet­ka zwięk­sza kom­fort jaz­dy
  4. do­brze umię­śnio­ny zad, moc­ne tyl­ne koń­czy­ny czy­nią z nie­go do­bre­go ko­nia za­przę­go­we­go, ale rów­nież po­ma­ga­ją w po­ru­sza­niu się w trud­nym te­re­nie
  5. ma bar­dzo moc­ną kon­sty­tu­cję. Silne sta­wy i ścię­gna umoż­li­wia­ją im dźwi­ga­nie du­żych cię­ża­rów. Przeciętny ob­wód nad­pę­cia wy­no­si 18 cm, a nad­garst­ka 29 cm
  6. szcze­gól­nie twar­de, zdro­we, pra­wi­dło­wo ufor­mo­wa­ne ko­py­ta śred­niej wiel­ko­ści nie wy­ma­ga­ją czę­sto ku­cia
  7. śred­nia wy­so­kość mie­rzo­na mia­rą la­sko­wą wy­no­si 140 cm, mia­ra ta­śmo­wa wska­zu­je o 8 cm wię­cej
  8. wy­ni­ki po­mia­rów oczy­wi­ście za­le­żą od płci, od ja­ko­ści pa­szy i od róż­nych ty­pów czy li­nii mę­skich.

g. Typy podstawowe

Koń hu­cul­ski, ja­ko ra­sa wy­wo­dzą­ca się z te­re­nu Karpat po­cho­dzi bez­po­śred­nio od eu­ro­pej­skie­go ko­nia dzi­kie­go, tar­pa­na, któ­ry pier­wot­nie był krzy­żo­wa­ny nie tyl­ko z koń­mi ro­dzi­my­mi np. ko­ni­ka­mi, lecz rów­nież z ko­niem Przewalskiego (Kertakiem). W póź­niej­szym okre­sie na ho­dow­lę mia­ły wpływ ko­nie arab­skie, ar­deń­skie a tak­że z krwią no­ryc­ką.

Pierwotnie, przez dłu­gi okres cza­su, roz­róż­nia­no wy­raź­nie 3 ty­py pod­sta­wo­we:

  • typ Tarpan-​Hucul – wska­zy­wał ce­chy tar­pa­nów gór­skich, ży­ją­cych w Karpatach
  • typ Bystrzyc-​Hucul – po­wstał z krzy­żów­ki tar­pa­na z ko­ni­kiem
  • typ Przewalski-​Hucul – wska­zu­je wpły­wy krzy­żów­ki z koń­mi mon­gol­ski­mi i ta­tar­ski­mi. Te ko­nie są jak­by re­lik­tem daw­nych krwa­wych za­mie­szek.

Pierwsze dwa ty­py róż­ni­ły się mię­dzy so­bą nie­znacz­nie, na­to­miast ostat­ni typ Przewalski-​Hucul wska­zy­wał znacz­ne róż­ni­ce. Mimo wszyst­ko trzy ty­py pod­sta­wo­we ma­ją bar­dzo po­dob­ną syl­wet­kę i bu­do­wę. Prawie wszyst­kie ty­py ma­ją ty­po­we ozna­ki ko­nia dzi­kie­go: prę­gę na grzbie­cie, oze­bro­wa­nie i spa­dzi­sty zad.

h. Linie męskie

Ponieważ wy­ko­rzy­sty­wa­no róż­ne ra­sy ko­ni, zmniej­sza­ły się róż­ni­ce tych pier­wot­nych ty­pów ko­nia hu­cul­skie­go w póź­niej­szej je­go ho­dow­li. Mimo te­go ukształ­to­wa­ło się w prze­cią­gu lat sie­dem ge­ne­alo­gicz­nie róż­nych ro­dów mę­skich:

  • Ród Hrobego:
    Został na­zwa­ny po ogie­rze Hroby, uro­dzo­nym w ro­ku 1898. Był uży­wa­ny do ho­dow­li na po­cząt­ku lat dwu­dzie­stych na te­re­nie ca­łej Monarchii Austro-​Węgierskiej.
  • Ród Gorala:
    Wywodzi się od ogie­ra Goral, uro­dzo­ne­go w ro­ku 1898. Był użyt­ko­wa­ny do ho­dow­li rów­nież na te­re­nie ca­łej Monarchii Austro-​Węgierskiej.
  • Ród Gurgula:
    Wywodzi się od ogie­ra Gurgul uro­dzo­ne­go w ro­ku 1924 na Słowacji.
  • Ród Polana:
    Polan uro­dził się w ro­ku 1929 w Polsce.
  • Ród Ousora:
    Ogier uro­dzo­ny w ro­ku 1933 w Rumunii za­ło­żył ród bocz­ny Gorala.
  • Ród Pietrosu:
    Dalszy ród bocz­ny Gorala za­ło­żył uro­dzo­ny w ro­ku 1933 w Rumunii ogier Pietrosu.
  • Ród Prislopa:
    Założycielem jest ogier Prislop, uro­dzo­ny w ro­ku 1933 w Rumunii, któ­ry re­pre­zen­tu­je rów­nież ród Gorala.

i. Umaszczenie koni huculskich

Mimo krzy­żo­wa­nia z róż­ny­mi ra­sa­mi ko­nie hu­cul­skie wy­ka­zu­ją w dzi­siej­szych cza­sach czę­sto ozna­ki ko­nia dzi­kie­go: prę­gę grzbie­to­wą ra­zem z ewen­tu­al­ny­mi prę­ga­mi na no­gach i cza­sem też spa­dzi­sty zad. Te ce­chy dzie­dzi­czą ko­nie w znacz­nym stop­niu, nie­za­leż­nie od umasz­cze­nia. Zwierzęta, któ­re wy­ka­zu­ją te ce­chy na­zy­wa­my w sze­ro­kim zna­cze­niu koń­mi bu­ła­ny­mi. Dopiero po dal­szych krzy­żów­kach z in­ny­mi ra­sa­mi mo­gą wy­stą­pić osob­ni­ki o jed­no­li­tym umasz­cze­niu.

W ho­dow­li ko­ni ra­sy hu­cul­skiej do­pusz­czo­ne są na­stę­pu­ją­ce ma­ści:

  • Gniada:
    Maść ta jest spo­ty­ka­na czę­sto i to we wszyst­kich od­cie­niach, czę­sto to­wa­rzy­szy jej ja­sny pysk. Sierść jest ko­lo­ru czar­ne­go. Również no­gi mo­gą być czar­ne, cza­sa­mi aż po staw sko­ko­wy i nad­garst­ko­wy.
  • Kara:
    Maść ka­ra wy­stę­pu­je też czę­sto u ko­ni hu­cul­skich.
  • Bułana:
    Wiele ko­ni wy­ka­zu­je cią­gle ozna­ki ko­nia dzi­kie­go. Maść ta wy­stę­pu­je w wie­lu od­mia­nach. Rozróżniamy gniado-​bułane (róż­ne od­cie­nie), my­sza­te (szaro-​bułane), rudo-​bułane i cza­sa­mi też bułano-​srokate.
  • Kasztanowata:
    Ta maść rzad­ko wy­stę­pu­je u ko­ni hu­cul­skich.
  • Srokata:
    Maść sro­ka­ta do­sta­ła się praw­do­po­dob­nie po­przez do­pływ krwi orien­tal­nej do ko­ni hu­cul­skich.

Konie ma­ści si­wej i iza­be­lo­wa­tej, ze wzglę­du na swo­je arab­skie po­cho­dze­nie by­ły eli­mi­no­wa­ne.

3. Cele hodowlane

  1. Celem ho­dow­la­nym jest koń hu­cul­ski o nie­za­wod­nym cha­rak­te­rze, śred­nim wzro­ście, po­praw­nie zbu­do­wa­ny, o do­brej kon­sty­tu­cji, z pew­ny­mi cho­da­mi, na­da­ją­cy się do ca­ło­rocz­ne­go ży­cia w sta­dzie (bez cho­wu sta­jen­ne­go). Powinien mieć pre­dys­po­zy­cje ja­ko wierz­cho­wiec i koń za­przę­go­wy, uży­wa­ny w spo­rcie przez oso­by do­ro­słe, ale też w za­leż­no­ści od osob­ni­ków dla mło­dzie­ży i dzie­ci. Celem jest kształt pro­sto­kąt­ny przy wzro­ście 132 do 148 cm.
  2. W trak­cie ho­dow­li na­le­ży wy­ra­biać na­tu­ral­ną od­por­ność ko­ni, trzy­ma­jąc je przez ca­ły rok pod go­łym nie­bem, bez cho­wu sta­jen­ne­go, jak też kar­miąc tra­wą i sia­nem. Dzięki te­mu u ko­ni póź­no doj­rze­wa­ją­cych prze­dłu­żo­na zo­sta­ła je­go ży­wot­ność. Wiek, w któ­rym do­ko­nu­je się wpi­su ko­nia do księ­gi stad­nej, czy też uzna­je się ogie­ra (przez przy­zna­nie mu li­cen­cji) po­wi­nien wy­no­sić ogól­nie czte­ry la­ta. Próby dziel­no­ści po­win­ny do­ty­czyć do­pie­ro ko­ni pię­cio­let­nich. W po­je­dyn­czych przy­pad­kach, po stwier­dze­niu doj­rza­ło­ści ho­dow­la­nej (fe­no­typ, wy­mia­ry osob­ni­ka do­ro­słe­go) moż­na wpi­sać do księ­gi ho­dow­la­nej na­wet ko­nia trzy­let­nie­go.

4. Księga stadna

A. Prowadzenie księgi stadnej

  1. Do księ­gi stad­nej wpi­su­je się wszyst­kie ko­nie ho­dow­la­ne i ca­łe po­tom­stwo. Konie przyj­mo­wa­ne są po do­ko­na­niu kon­tro­li po­cho­dze­nia we­dług wie­ku, płci, po­cho­dze­nia i po uwzględ­nie­niu oce­ny ho­dow­la­nej. Wpis do­ko­ny­wa­ny jest zgod­nie z punk­tem IV pierw­sze­go roz­dzia­łu pod róż­ny­mi ha­sła­mi, ma­jąc na uwa­dze wszyst­kie waż­ne da­ne.
  2. Księgi stad­ne pro­wa­dzi się osob­no dla ogie­rów i kla­czy.
  3. W przy­pad­ku pro­wa­dze­nia księ­gi stad­nej dro­gą elek­tro­nicz­ną, nie­zbęd­ny jest od­ręb­ny wy­druk, tzn. nie­zbęd­na jest od­dziel­na oce­na.

B. Podział księgi stadnej

Księga stad­na or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych ko­ni hu­cul­skich dzie­li się co naj­mniej na:

a. Księgę źrebiąt = rejestr źrebiąt

  1. Do księ­gi źre­biąt wpi­sa­ne są wszyst­kie źre­bię­ta, to zna­czy ca­łe po­tom­stwo uzna­nych ko­ni ho­dow­la­nych.
  2. Źrebaki hu­cu­łów czy też po­tom­stwa z uzna­nej ho­dow­li na­le­ży wpi­sać w osob­nym roz­dzia­le re­je­stru źre­biąt, osob­no od wpi­su źre­biąt ho­dow­li mie­sza­nej lub ich po­tom­stwa z ho­dow­li nie­uzna­nej.
  3. Źrebaki hu­cu­łów czy też po­tom­stwo z ho­dow­li uzna­nej mo­gą zo­stać wpi­sa­ne zgod­nie z oce­ną ich ma­te­ria­łu ho­dow­la­ne­go w od­po­wied­nie kla­sy wie­ko­we.
  4. Żeby do­brze zin­ter­pre­to­wać war­tość ma­te­ria­łu ho­dow­la­ne­go mo­gą zo­stać wpi­sa­ne tyl­ko źre­ba­ki ko­ni hu­cul­skich czy też po­tom­stwo z uzna­nej ho­dow­li.

b. Księgę potomstwa = rejestr potomstwa, czy też rejestr koni wierzchowych

Do księ­gi po­tom­stwa wpi­sy­wa­ne są tyl­ko osob­ni­ki do­ro­słe, któ­rych ro­dzi­ce nie speł­nia­ją wa­run­ków wpi­su do księ­gi stad­nej or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych.

  1. Wałachy z ho­dow­li pro­wa­dzo­nej w czy­sto­ści ra­sy.
  2. Potomstwo ko­ni, któ­re ma tyl­ko w 50% hu­cu­ła we krwi.

c. Główną księgę stadną

  1. Międzynarodowe or­ga­ni­za­cje ho­dow­la­ne ko­ni hu­cul­skich zrze­szo­ne w HIF uzgod­ni­ły, że głów­na księ­ga stad­na jest za­mknię­ta.
  2. Główną księ­gę stad­ną na­le­ży za­mknąć 1 stycz­nia 2000.
  3. Międzynarodowe or­ga­ni­za­cje ho­dow­la­ne do­szły do po­ro­zu­mie­nia, że do głów­nej księ­gi stad­nej mo­gą zo­stać wpi­sa­ne tyl­ko na­stę­pu­ją­ce ko­nie ra­sy hu­cul­skiej:
    1. Konie o do­sko­na­łym udo­ku­men­to­wa­nym po­cho­dze­niu
    2. Konie ho­dow­la­ne o do­sko­na­łym po­cho­dze­niu mi­ni­mum pięć po­ko­leń wstecz
    3. Klacze ho­dow­la­ne, któ­re ze wzglę­dów hi­sto­rycz­nych roz­wo­ju tej ra­sy w pią­tym po­ko­le­niu wy­ka­zu­ją lu­ki. W przy­pad­ku tych kla­czy mo­że bra­ko­wać je­dy­nie dwóch przod­ków w li­niach mę­skich i żeń­skich w pią­tym po­ko­le­niu
  4. Konie ho­dow­la­ne, któ­re nie od­po­wia­da­ją wy­ma­ga­niom nie­zbęd­nym do wpi­su do księ­gi głów­nej po­win­ny zo­stać wpi­sa­ne do ich wła­snej księ­gi (księ­ga do­dat­ko­wa czy też re­jestr po­cho­dze­nia).
  5. Główna księ­ga stad­na mo­że być pro­wa­dzo­na w róż­nych pod­roz­dzia­łach, któ­re uwzględ­nia­ją war­tość ho­dow­la­ną ko­ni, ich osią­gnię­cia i/​albo ich po­tom­stwa czy też za­wie­ra­ją kry­te­ria po­cho­dze­nia.

d. Księgę dodatkową = rejestr pochodzeń

  1. Do re­je­stru po­cho­dzeń na­le­ży wpi­sać na­stę­pu­ją­ce ko­nie ho­dow­la­ne:
    • Konie ho­dow­la­ne, ma­ją­ce lu­ki w po­cho­dze­niu w pią­tym po­ko­le­niu wstecz i ich po­tom­stwo
    • Uznane ko­nie ho­dow­la­ne, któ­re z po­wo­du pew­nych bra­ków nie mo­gą być wpi­sa­ne do głów­nej księ­gi stad­nej. Konie, któ­rych ce­chy mo­gły­by wpły­nąć ujem­nie na ho­dow­lę a na­wet ją za­gro­zić np. ko­nie z oce­ną ho­dow­la­ną du­żo po­ni­żej śred­niej, z po­wo­du bra­ków dzie­dzicz­nych (śle­po­ta mie­sięcz­na, ry­bie oko, eg­zem let­ni i in­ne), ce­chy, któ­re ob­ni­ża­ją war­tość ho­dow­la­ną (np. błę­dy w po­sta­wie, kon­sty­tu­cji, eg­zem let­ni)
    • Potomstwo ko­ni opi­sa­nych w po­wyż­szych punk­tach = „ko­nie z ho­dow­li nie­uzna­nej”
    • Mieszańce, któ­re ma­ją tyl­ko w 50% hu­cu­ła we krwi
  2. Całe po­tom­stwo „ko­ni z re­je­stru po­cho­dzeń” nie­za­leż­nie od ich ilo­ści po­ko­leń, jest uwa­ża­ne za ko­nie z ho­dow­li nie­uzna­nej i dla­te­go nie wol­no wpi­sy­wać ich do głów­nej księ­gi or­ga­ni­za­cji ho­dow­la­nych.
  3. Ewentualne oce­ny spraw­no­ścio­we czy ho­dow­la­ne ko­ni z re­je­stru po­cho­dzeń nie mo­gą mieć wpły­wu na war­tość ho­dow­la­ną ich przod­ków. To zna­czy nie mo­gą wpły­nąć ani po­zy­tyw­nie ani ne­ga­tyw­nie na war­tość ho­dow­la­ną swo­ich ro­dzi­ców.
  4. Konie z re­je­stru po­cho­dzeń nie mo­gą być przed­sta­wi­cie­la­mi swo­jej ra­sy na im­pre­zach spor­to­wych.

5. Rejestry

  1. Rejestry da­ją przej­rzy­ste in­for­ma­cje o za­pi­sie ko­ni, któ­re za­war­te są w róż­nych czę­ściach czy roz­dzia­łach księ­gi stad­nej.
  2. Poszczególne re­je­stry po­win­ny za­wie­rać wszyst­kie waż­ne in­for­ma­cje o ko­niach, nie­zbęd­nych przy wpi­sa­niu ich do księ­gi.
  3. Jeżeli księ­ga pro­wa­dzo­na jest dro­gą elek­tro­nicz­ną, na­le­ży wy­ko­nać osob­ne wy­dru­ki czy też od­dziel­ne ana­li­zy po­szcze­gól­nych re­je­strów w jed­nym pro­gra­mie.
  4. Powinny zo­stać pro­wa­dzo­ne na­stę­pu­ją­ce re­je­stry przy uwzględ­nie­niu ewen­tu­al­nych pod­roz­dzia­łów, rów­nież za po­mo­cą sys­te­mów elek­tro­nicz­nych:
    • re­jestr źre­biąt
    • re­jestr po­tom­stwa czy też ko­ni wierz­cho­wych
    • re­jestr ogie­rów
    • re­jestr kla­czy
    • re­jestr kry­cia
    • re­jestr wy­źre­bień
    • re­jestr po­cho­dze­nia i ewen­tu­al­nie
    • re­jestr dziel­no­ści

6. Próby dzielności

  1. W du­chu po­stę­pu ho­dow­la­ne­go na­le­ży prze­pro­wa­dzić pró­by dziel­no­ści dla ko­ni ho­dow­la­nych, na­wet je­śli nie prze­wi­du­ją te­go wy­tycz­ne ho­dow­la­ne po­je­dyn­czych kra­jów człon­kow­skich.
  2. W in­te­re­sie „kon­tro­li ja­ko­ści” ho­dow­li po­win­ny być prze­pro­wa­dzo­ne ta­kie pró­by rów­nież dla przy­chów­ku.
  3. Próby dziel­no­ści po­win­ny prze­wi­dy­wać kon­ku­ren­cję jaz­dy pod sio­dłem, kon­ku­ren­cję ujeż­dże­nio­wą, za­przę­go­wą i ewen­tu­al­nie wy­dol­no­ścio­wą.
  4. Próby dziel­no­ści zda­ne w jed­nym kra­ju człon­kow­skim na­le­ży uznać, je­że­li speł­nia­ją wy­ma­ga­nia mi­ni­mum we wła­snym kra­ju. To do­ty­czy rów­nież uzna­nia za­ku­pio­nych czy dzier­ża­wio­nych ogie­rów.

7. Imprezy sportowe

  1. Organizacje ho­dow­la­ne po­win­ny w ra­mach swo­ich moż­li­wo­ści wspie­rać udział ko­ni ho­dow­la­nych i ich po­tom­stwa w im­pre­zach spor­to­wych.
  2. Sukcesy ko­ni ho­dow­la­nych i ich przy­chów­ka w im­pre­zach spor­to­wych są jak­by „kon­tro­lą ja­ko­ści” pra­cy ho­dow­la­nej i po­win­ny zo­stać uwzględ­nio­ne.
  3. Udział ko­ni z re­je­stru po­cho­dzeń (mie­szań­ce, ko­nie z ho­dow­li nie­uzna­nej) w za­wo­dach dla ko­ni hu­cul­skich jest do­zwo­lo­ny tyl­ko w ra­mach od­dziel­nych za­wo­dów.
  4. W in­te­re­sie za­cho­wa­nia ra­sy nie po­win­no się w pra­cy ho­dow­la­nej uwzględ­niać suk­ce­sów i klęsk ko­ni z re­je­stru po­cho­dzeń.

V. Uwagi końcowe:

  1. Wszystkie or­ga­ni­za­cje ho­dow­la­ne, któ­re zaj­mu­ją się ho­dow­lą ko­ni hu­cul­skich, są zo­bo­wią­za­ne pod­po­rząd­ko­wać swo­je środ­ki ho­dow­la­ne na­stę­pu­ją­cym ce­lom:
    1. Zachowanie tra­dy­cyj­nej ra­sy ko­ni hu­cul­skich, któ­rej ist­nie­nie jest wy­so­ce za­gro­żo­ne, a któ­ra sta­no­wi war­tość eu­ro­pej­skie­go do­bra kul­tu­ro­we­go.
    2. Dalszy roz­wój ra­sy bez strat dla ty­po­wych cech ko­ni ra­sy hu­cul­skiej, roz­wój szcze­gól­nych wła­ści­wo­ści i wzrost róż­no­rod­nych moż­li­wo­ści użyt­ko­wa­nia.
    3. Poprawienie cech, ty­po­wych dla tej ra­sy i pod­no­sze­nie war­to­ści użyt­ko­wej w du­chu po­stę­pu ho­dow­la­ne­go.
    4. Wspieranie ra­sy hu­cul­skiej na płasz­czyź­nie ho­dow­la­nej, spor­to­wej i kul­tu­ro­wej po­przez or­ga­ni­zo­wa­nie ce­lo­wych im­prez, wy­cho­dzą­cych po­za gra­ni­ce kra­ju.
  2. Stworzenie czy też dą­że­nie do stwo­rze­nia rów­nych wa­run­ków dla wła­snej ho­dow­li w ob­rę­bie kra­ju, przy uwzględ­nie­niu od­po­wied­nich wy­tycz­nych Unii Europejskiej.
  3. Harmonia w roz­wią­zy­wa­niu spraw do­ty­czą­cych ho­dow­li ko­nia hu­cul­skie­go na płasz­czyź­nie mię­dzy­na­ro­do­wej (HIF).

Dot. Konferencji w Wiedniu, 17 mar­ca br.

  • RSS
  • Newsletter
  • Facebook
  • Google+
  • GoldenLine
  • YouTube