Hodowla

Księga pochodzenia koni rasy konik polski

 

Ι. Uwaga wstępna

Reguły i wytycz­ne dla orga­ni­za­cji hodow­la­nych Unii Europejskiej zgod­nie z decy­zją Komisji Europejskiej 92/353/EWG z 11 czerw­ca 1992, w któ­rej zawar­te zosta­ły kry­te­ria uzna­nia czy lega­li­za­cji orga­ni­za­cji hodow­la­nych i związ­ków hodow­ców, któ­re zakła­da­ją księ­gi stad­ne dla uzna­nych konio­wa­tych rasy konik pol­ski.

ΙΙ. Wprowadzenie

  1. „Polski Związek Hodowców Koni” - Warszawa został uzna­ny za orga­ni­za­cję hodow­la­ną, któ­ra pro­wa­dzi Księgę Pochodzenia Koni Rasy Konik Polski, zgod­nie z wyżej poda­ną decy­zją Unii Europejskiej.
  2. Prowadzenie Księgi Pochodzenia Koni Rasy Konik Polski nastę­pu­je na pole­ce­nie Dyrekcji Generalnej wydzia­łu do spraw Ochrony Konsumenta i Hodowli Zwierząt Komisji Europejskiej.

ΙΙΙ. Cele

Księga Pochodzenia Koni Rasy Konik Polski dąży do reali­za­cji nastę­pu­ją­cych celów:

  1. Zachowanie rasy
  2. Zachowanie pier­wot­nych cech takich jak odpor­ność, nie­wy­bred­ność, łagod­ność, pojęt­ność i wytrwa­łość
  3. Zachowanie róż­no­rod­nych moż­li­wo­ści użyt­ko­wa­nia
  4. Zgodność pra­cy hodow­la­nej w ska­li euro­pej­skiej z uwzględ­nie­niem zmien­no­ści gene­tycz­nej w obrę­bie rasy

ΙV. Wytyczne

„Polski Związek Hodowców Koni” w Warszawie (Polska) usta­no­wił, zgod­nie z punk­tem 3b załącz­ni­ka do decy­zji 92/353/EWG, nastę­pu­ją­ce wytycz­ne:

1. Zapis pochodzenia /Kryteria wpisu do księgi

A. Nazwa konia

  1. Nazwanie konia nastę­pu­je według tra­dy­cji kra­jów, w któ­rych jest on hodo­wa­ny. Zasady te nale­ży umie­ścić w księ­dze stad­nej.
  2. Nazwę konia nale­ży usta­lić przy doko­ny­wa­niu opi­su źre­bię­cia.
  3. Nazwa konia jest waż­nym ele­men­tem przy jego iden­ty­fi­ka­cji i zgod­nie z wytycz­ny­mi Unii Europejskiej 90/427/EWG nie moż­na jej zmie­nić.
  4. Dla roz­róż­nie­nia koni o tej samej nazwie powin­no się poda­wać kolej­ne nume­ry. Jest to z korzy­ścią dla hodow­cy.
  5. Przy zna­ko­wa­niu elek­tro­nicz­nym konia kod mikro­chi­pu nie może zastę­po­wać nazwy konia.

B. Dane dotyczące urodzenia konia:

  1. Data uro­dze­nia
  2. Miejsce uro­dze­nia
  3. Państwo
  4. Hodowca
  5. Płeć
  6. Określenie maści i jej odcie­nia.

C. Graficzny i słowny opis konia zgodnie z decyzją 90/427/EWG

Następujące cechy iden­ty­fi­ka­cyj­ne nale­ży zazna­czyć przy ozna­ko­wa­niu konia:

  1. Odmiany (kształt i wiel­kość)
  2. Wyraźne wicher­ki oraz spo­je­nia wicher­ko­we na gło­wie, szyi, kło­dzie i koń­czy­nach
  3. Umaszczenie tuło­wia, grzy­wy, nóg i kopyt
  4. Pręga grzbie­to­wa, oze­bro­wa­nie
  5. Znaki szcze­gól­ne np. bli­zny
  6. Numer wypa­lo­ny lub wymro­żo­ny (w kra­jach, w któ­rych jest to dozwo­lo­ne)
  7. Numer mikro­chi­pu w przy­pad­ku ozna­ko­wa­nia nim konia

D. Wymiary

Mierzenie konia jest pomoc­ne w iden­ty­fi­ka­cji i daje infor­ma­cje o budo­wie (kształ­cie), sta­nie roz­wo­ju oraz moż­li­wo­ści użyt­ko­wa­nia. Następujące mia­ry powin­ny doty­czyć osob­ni­ków doro­słych:

  1. Miara lasko­wa: wyso­kość w kłę­bie
  2. Miara taśmo­wa: obwód klat­ki pier­sio­wej i nad­pę­cia przed­nie­go

E. Oznakowanie/Palenia/Mikrochipy

  1. Oznakowanie konio­wa­tych wraz z gra­ficz­nym i słow­nym opi­sem słu­ży do ich iden­ty­fi­ka­cji.
  2. Zasady ozna­ko­wa­nia przez uzna­ne orga­ni­za­cje hodow­la­ne muszą zga­dzać się z hodow­la­ny­mi nor­ma­mi praw­ny­mi dane­go kra­ju i odpo­wia­dać prze­pi­som doty­czą­cym ochro­ny zwie­rząt.
  3. Palenia uzna­nych orga­ni­za­cji hodow­la­nych muszą dać się jed­no­znacz­nie przy­po­rząd­ko­wać, to zna­czy muszą się wyraź­nie róż­nić od paleń innych orga­ni­za­cji hodow­la­nych.
  4. Forma i poło­że­nie paleń jak rów­nież uży­wa­ne lite­ry i licz­by nale­ży przed­sta­wić gra­ficz­nie i słow­nie.
  5. Przy ozna­ko­wa­niu elek­tro­nicz­nym nie nale­ży poprze­stać na samym kodo­wa­niu, ale nale­ży pro­wa­dzić też rejestr uży­wa­nych chi­pów.

F. Sprawdzenie pochodzenia

Od roku 2000 muszą być przed­kła­da­ne wyni­ki ana­li­zy grup krwi lub wyni­ki ana­li­zy DNA w celu spraw­dze­nia pocho­dze­nia. Składa się je wraz z proś­bą o wpis do księ­gi stad­nej oraz wysta­wie­nie pasz­por­tu.

G. Pochodzenie/Pokolenie wstecz

  1. Przyjęcie jako konia hodow­la­ne­go tej rasy może nastą­pić tyl­ko wte­dy, jeże­li oby­dwo­je jego rodzi­ce są wpi­sa­ni do księ­gi stad­nej koni rasy konik pol­ski.
  2. Całkowitą doku­men­ta­cję przod­ków moż­na pro­wa­dzić sys­te­mem elek­tro­nicz­nym.
  3. Potomstwo mie­szań­ców nie może być uzna­ne jako zwie­rzę­ta hodow­la­ne.
  4. Wpisanie pocho­dze­nia do pasz­por­tu konio­wa­tych wyni­ka z prze­pi­sów obo­wią­zu­ją­cych w danym kra­ju.

H. Dalsze treści zawarte we wpisie pochodzenia

  1. Nazwa uzna­nej orga­ni­za­cji hodow­la­nej czy też uzna­ne­go związ­ku hodow­ców tej rasy.
  2. Nazwisko i pod­pis oso­by upraw­nio­nej do wpi­su, jak rów­nież miej­sco­wość i data wysta­wie­nia.
  3. Data przy­ję­cia czy też wpi­su, jak rów­nież data i przy­czy­na zej­ścia śmier­tel­ne­go.
  4. Numer wpi­su czy też numer księ­gi hodow­la­nej, numer pasz­por­tu konio­wa­tych i ewen­tu­al­nie numer mikro­chi­pu oraz numer bada­nia immu­no­ge­ne­tycz­ne­go na pocho­dze­nie.

2. Opis rasy

A. Opis historyczny

Nazwą konik pol­ski okre­śla się małe, kra­jo­we konie pry­mi­tyw­ne, pocho­dzą­ce bez­po­śred­nio od daw­ne­go dzi­kie­go tar­pa­na żyją­ce­go na ste­pach i pogra­ni­czu laso-stepów Europy Wschodniej i Środkowej. Konie te kształ­to­wa­ły się głów­nie pod wpły­wem natu­ral­nych warun­ków śro­do­wi­sko­wych, dzię­ki cze­mu zacho­wa­ły wie­le cech pier­wot­nych, jaki­mi cha­rak­te­ry­zo­wa­ły się dzi­kie konie. Nazwę konik pol­ski wpro­wa­dził na sta­łe do lite­ra­tu­ry, w poło­wie lat 20. ubie­głe­go wie­ku, ich badacz i pro­pa­ga­tor Profesor Tadeusz Vetulani.

B. Cechy i użytkowość

Szczególne zale­ty koni­ków pol­skich takie, jak dobre zdro­wie, płod­ność, nie­wy­bred­ność pokar­mo­wa, odpor­ność, zarad­ność w trud­nych sytu­acjach, zdol­no­ści adap­ta­cyj­ne, kom­pen­sa­cja wzro­stu, a przy tym wytrwa­łość, łagod­ność, pojęt­ność i dobre cho­dy przy­czy­ni­ły się do tego, że zaczę­to ich wszech­stron­nie uży­wać. Konik pol­ski słu­żył ludziom jako dobry koń robo­czy w nie­du­żych gospo­dar­stwach rol­nych i sadow­ni­czych. Jako wytrwa­ły nie­za­wod­ny koń czę­sto uży­wa­ny był w trans­por­cie.
Te cechy koni­ków pol­skich i róż­no­rod­ność ich użyt­ko­wa­nia przy­czy­ni­ły się do ukształ­to­wa­nia małe­go konia, któ­ry przez okrą­gły rok nie wyma­gał cho­wu sta­jen­ne­go. Również woj­sko zain­te­re­so­wa­ło się tym koniem. Zaczęto wyko­rzy­sty­wać go jako wierz­chow­ca w jeź­dziec­twie rekre­acyj­nym, hipo­te­ra­pii i konia pocią­go­we­go do lżej­szych prac polo­wych oraz trans­por­to­wych. Na począt­ku lat 80. ubie­głe­go wie­ku konik pol­ski zna­lazł jesz­cze jed­no zasto­so­wa­nie, a mia­no­wi­cie wyko­rzy­sta­nie go do pie­lę­gna­cji kra­jo­bra­zu.

C. Obszar pochodzenia

Obszarem pocho­dze­nia była wschod­nia część Polski, któ­ra obec­nie w czę­ści nale­ży do Litwy, Białorusi i Ukrainy. Aktualnie za obszar pocho­dze­nia moż­na uznać całe tery­to­rium Polski.

D. Państwa hodujące koniki polskie

Hodowla koni rasy konik pol­ski pro­wa­dzo­na jest w Polsce. Ponadto koni­ki pol­skie znaj­du­ją się w Holandii, Niemczech, Francji, Belgii i Wielkiej Brytanii.

E. Użytkowanie

Również w dzi­siej­szych cza­sach hodu­je się koni­ki pol­skie do wyko­ny­wa­nia róż­nych prac zwią­za­nych z rol­nic­twem lub też wyko­rzy­stu­je się je jako konie rekre­acyj­ne. Jest to wszech­stron­ny koń użyt­ko­wa­ny wierz­cho­wo jak i w zaprzę­gu w wie­lu kra­jach.

F. Wygląd zewnętrzny/cechy typowe dla tej rasy

Pod wzglę­dem budo­wy i typu wśród koni­ków pol­skich moż­na wyod­ręb­nić zarów­no osob­ni­ki pry­mi­tyw­ne z dość duży­mi gło­wa­mi i krót­ki­mi szy­ja­mi, jak i bar­dziej szla­chet­ne o nie­du­żych kształt­nych gło­wach i sto­sun­ko­wo dłu­gich szy­jach oraz wyraź­nie zazna­czo­nym kłę­bem. Stosunkowo czę­sto spo­ty­ka się, szcze­gól­nie wśród kla­czy, sztu­ki prze­bu­do­wa­ne (wyż­sze w krzy­żu jak w kłę­bie). Klatka pier­sio­wa jest zazwy­czaj dobrze oże­bro­wa­na i pojem­na, nato­miast brzuch czę­sto obwi­sły co zwią­za­ne jest ze zja­da­niem dużych ilo­ści pasz obję­to­ścio­wych. Według zale­ceń pro­gra­mu hodow­la­ne­go, w popu­la­cji koni­ków pol­skich, pożą­da­ny jest typ pokro­jo­wy konia pry­mi­tyw­ne­go z obfi­tym uwło­sie­niem grzy­wy i ogo­na. Dopuszczalne są mniej szla­chet­ne gło­wy oraz nie­wiel­ka roz­bież­ność przed­nich koń­czyn i sza­bla­stość tyl­nych koń­czyn. Standard wzro­stu (wyso­kość w kłę­bie) koni doro­słych: mini­mal­ny 130 cm, mak­sy­mal­ny 140 cm.

G. Linie męskie

Linie męskie jakie wyod­ręb­nio­no w koni­kach pol­skich wywo­dzą się od 6 zasad­ni­czych rodów ogie­rów. Najsłabiej roz­wi­nę­ła się naj­star­sza linia męska, wywo­dzą­ca się od ogie­ra Liliput, a zde­cy­do­wa­nie naj­więk­szą pro­gre­sję wyka­za­ła linia ogie­ra Wicek.

  • linia ogie­ra Liliput:
    Najstarsza linia męska, któ­rej zało­ży­cie­lem jest mysza­ty ogier Liliput, pocho­dzą­cy od kla­czy Liliputka, uro­dzo­ny w 1918 roku w powie­cie bił­go­raj­skim. Liliput był pierw­szym repro­duk­to­rem wpusz­czo­nym do „dzi­kie­go sta­da” w 1936 roku do rezer­wa­tu w Białowieży.
  • linia ogie­ra Wicek:
    Założyciel linii Wicek był ogie­rem o nie­zna­nym pocho­dze­niu, któ­ry w Liceum Krzemienieckim, z kla­czą Delta, dał uro­dzo­ne­go w 1931 roku mysza­te­go ogie­ra Dysk. Ogier ten roz­wi­nął linię ogie­ra Wicek.
  • linia ogie­ra Goraj:
    Założyciel linii, mysza­ty ogier Goraj, uro­dził się w 1935 roku, w powie­cie bił­go­raj­skim. Zakupiony został przez woj­sko­wą komi­sję remon­to­wą w 1938 roku i skie­ro­wa­ny do rezer­wa­tu w Białowieży, gdzie pozo­sta­wił po sobie 3 dobrych synów, któ­rzy roz­wi­nę­li linię.
  • linia ogie­ra Myszak:
    Ogier Myszak, uro­dzo­ny w 1937 roku, pocho­dził z Wołynia. W hodow­li koni­ków uży­wa­ny bar­dzo krót­ko, tyl­ko w cza­sie ewa­ku­acji w Niemczech. Pozostawił po sobie jedy­ne­go syna, ogie­ra Gazdę - ur. w 1946 roku, któ­ry prze­dłu­żył linię.
  • linia ogie­ra Chochlik:
    Myszaty ogier Chochlik - uro­dzo­ny w 1940 roku na tere­nie powia­tu Biłgoraj, kupio­ny został jako rocz­niak do stad­ni­ny w Puławach, gdzie zaczął kryć w 1943 roku. Linię Chochlika roz­wi­nął jego syn, ogier Lis - uro­dzo­ny w 1957 roku w Popielnie.
  • linia ogie­ra Glejt I:
    Jest naj­młod­szą linią męską jaka wyod­ręb­ni­ła się w koni­kach pol­skich, dzię­ki uży­ciu w latach 70. w SK Racot, ogie­ra Glejt II, syna ogie­ra Glejt I - uro­dzo­ne­go w 1944 roku na tere­nie powia­tu Biłgoraj.

H. Umaszczenie koników polskich

W hodow­li czy­sto­ra­so­wej koni­ków pol­skich dopusz­czo­ne są wyłącz­nie osob­ni­ki maści mysza­tej z prę­gą, bez odmian. Wyjątkowo dopusz­cza się cza­so­wo u kla­czy nie­wiel­kie odmia­ny na gło­wie (siwi­zna, kwia­tek, gwiazd­ka). Maść mysza­ta może być o odcie­niach:

  • jasno­my­sza­ty
  • mysza­ty
  • ciem­no­my­sza­ty
  • buła­no­my­sza­ty

W grzy­wie i ogo­nie dopusz­czo­ne są jasne wło­sy. Pożądane są róż­ne for­my prę­go­wa­nia.

3. Cele hodowlane

  1. Celem hodow­la­nym jest konik pol­ski o nie­za­wod­nym cha­rak­te­rze, śred­nim wzro­ście, popraw­nie zbu­do­wa­ny, o dobrej kon­sty­tu­cji, z dobry­mi cho­da­mi, nada­ją­cy się do cało­rocz­ne­go życia w sta­dzie (bez cho­wu sta­jen­ne­go). Powinien mieć pre­dys­po­zy­cje jako wierz­cho­wiec i koń zaprzę­go­wy, uży­wa­ny w rekre­acji tak­że przez oso­by doro­słe, ale głów­nie przez mło­dzież i dzie­ci. Celem jest utrzy­ma­nie stan­dar­do­we­go wzro­stu od 130 do 140 cm.
  2. W trak­cie hodow­li nale­ży wyra­biać natu­ral­ną odpor­ność koni, trzy­ma­jąc je w mia­rę moż­li­wo­ści przez cały rok pod gołym nie­bem, z ogra­ni­cze­niem cho­wu sta­jen­ne­go, kar­miąc głów­nie tra­wą i sia­nem. Wiek,w któ­rym doko­nu­je się wpi­su konia do księ­gi stad­nej oraz zasa­dy prób dziel­no­ści powin­ny być zgod­ne z prze­pi­sa­mi obo­wią­zu­ją­cy­mi w danym kra­ju z uwzględ­nie­niem wytycz­nych zawar­tych w księ­dze pocho­dze­nia kra­ju macie­rzy­ste­go (w obo­wią­zu­ją­cym Programie hodow­la­nym dla koni­ków pol­skich).

4. Księga stadna

A. Prowadzenie księgi stadnej

  1. Do księ­gi stad­nej wpi­su­je się wszyst­kie konie hodow­la­ne i reje­stru­je całe potom­stwo. Konie przyj­mo­wa­ne są po doko­na­niu kon­tro­li pocho­dze­nia według wie­ku, płci, pocho­dze­nia i po uwzględ­nie­niu oce­ny hodow­la­nej. Wpis doko­ny­wa­ny jest zgod­nie z pkt. 1 roz­dzia­łu IV.
  2. W księ­dze stad­nej osob­no uwzględ­nio­ne są ogie­ry i kla­cze.
  3. Dopuszcza się pro­wa­dze­nie księ­gi stad­nej sys­te­mem elek­tro­nicz­nym, jed­nak koniecz­ne jest posia­da­nie osob­nych wydru­ków na papie­rze.

B. Zasady wpisu do księgi stadnej

  1. Dla koni rasy konik pol­ski pro­wa­dzi się księ­gę głów­ną (tzn. nie ma dzia­łów księ­gi stad­nej)
  2. Do księ­gi tej wpi­su­je się ogie­ry i kla­cze pocho­dzą­ce po rodzi­cach wpi­sa­nych do księ­gi głów­nej koni tej rasy.
  3. Numeracja koni w księ­dze jest odręb­na dla ogie­rów i kla­czy.
  4. Ogiery i kla­cze wpi­sy­wa­ne do księ­gi win­ny:
    • posia­dać typ i inne cha­rak­te­ry­stycz­ne dla rasy cechy okre­ślo­ne w pro­gra­mie hodow­la­nym
    • być pod­da­ne oce­nie war­to­ści użyt­ko­wej
    • wyka­zać się zdro­wiem, pra­wi­dło­wą budo­wą i roz­wo­jem
    • speł­nić inne warun­ki okre­ślo­ne w prze­pi­sach hodow­la­nych obo­wią­zu­ją­cych w danym kra­ju, a odno­szą­ce się m.in. do wie­ku, eks­te­rie­ru przy zacho­wa­niu wzor­ca rasy, odby­ciu prób użyt­ko­wo­ści.

5. Próby dzielności

  1. W celu zacho­wa­nia cen­nych cech użyt­ko­wych koni­ków nale­ży prze­pro­wa­dzać pró­by dziel­no­ści dla koni hodow­la­nych, nawet jeśli nie prze­wi­du­ją tego wytycz­ne hodow­la­ne poje­dyn­czych kra­jów człon­kow­skich.
  2. W celu utrzy­ma­nia jako­ści Koników powin­ny być prze­pro­wa­dza­ne takie pró­by rów­nież dla przy­chów­ka.
  3. Próby dziel­no­ści powin­ny prze­wi­dy­wać pod­sta­wo­we ele­men­ty użyt­ko­wa­nia wierz­cho­we­go, zaprzę­go­we­go i ewen­tu­al­nie pró­bę wydol­no­ścio­wą.
  4. Próby dziel­no­ści zda­ne w jed­nym kra­ju człon­kow­skim nale­ży uznać jeże­li speł­nia­ją wyma­ga­nia mini­mum obo­wią­zu­ją­ce w kra­ju pocho­dze­nia rasy. Dotyczy to rów­nież uzna­nia zaku­pio­nych lub dzier­ża­wio­nych ogie­rów.

6. Imprezy sportowe

  1. Organizacje hodow­la­ne powin­ny w ramach swo­ich moż­li­wo­ści wspie­rać udział koni hodow­la­nych i ich potom­stwa w impre­zach spor­to­wych.
  2. Sukcesy koni hodow­la­nych i ich przy­chów­ka w impre­zach spor­to­wych są jak­by „kon­tro­lą jako­ści” pra­cy hodow­la­nej i powin­ny zostać uwzględ­nio­ne.

V. Uwagi końcowe

  1. Wszystkie orga­ni­za­cje hodow­la­ne, któ­re zaj­mu­ją się hodow­lą koni­ków pol­skich są zobo­wią­za­ne pod­po­rząd­ko­wać swo­je środ­ki hodow­la­ne nastę­pu­ją­cym celom:
    1. Zachowanie tra­dy­cyj­nej rasy koni­ków pol­skich, któ­rej ist­nie­nie jest zagro­żo­ne, a któ­ra sta­no­wi war­tość euro­pej­skie­go dobra kul­tu­ro­we­go.
    2. Dalszy roz­wój rasy w sen­sie liczeb­no­ści bez utra­ty typo­wych cech tej rasy koni, dosko­na­le­nie róż­no­rod­nych moż­li­wo­ści użyt­ko­wa­nia tej rasy.
    3. Zachowanie cech typo­wych dla tej rasy i bez utra­ty jej zmien­no­ści gene­tycz­nej.
    4. Wspieranie rasy konik pol­ski na płasz­czyź­nie hodow­la­nej, spor­to­wej, rekre­acyj­nej i kul­tu­ro­wej poprzez orga­ni­zo­wa­nie celo­wych imprez lokal­nych, kra­jo­wych i zagra­nicz­nych.
  2. Stworzenie czy też dąże­nie do stwo­rze­nia rów­nych warun­ków dla wła­snej hodow­li w obrę­bie kra­ju przy uwzględ­nie­niu odpo­wied­nich wytycz­nych Unii Europejskiej.
  3. Harmonia w roz­wią­zy­wa­niu spraw doty­czą­cych hodow­li koni­ka pol­skie­go na płasz­czyź­nie mię­dzy­na­ro­do­wej.
Print Friendly, PDF & Email